Çoğumuz inmeyi aniden ve beklenmedik şekilde ortaya çıkan tıbbi bir acil durum olarak düşünürüz. Bir kişi gece sağlıklı bir şekilde uyuyabilir, ancak birkaç saat sonra hayatını değiştirebilecek ciddi nörolojik belirtiler yaşayabilir.
Kalp ve damar sağlığı uzmanlarına göre inme genellikle tek bir olayın sonucu değildir. Aksine, çoğu durumda yıllar boyunca damar sağlığını etkileyen çeşitli uzun vadeli sağlık faktörlerinin, sistemik inflamasyonun ve günlük yaşam alışkanlıklarının birikimiyle ilişkilidir.
Bu günlük alışkanlıklar arasında uyku rutini de önemli bir yere sahiptir. Özellikle yatmadan hemen önce yapılan bazı tercihler kan basıncını, kan şekeri düzeylerini ve vücudun gece boyunca kendini toparlama süreçlerini etkileyebilir.
Tıbbi araştırmalar, bazı yaygın gece alışkanlıklarının kalp-damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ve uzun vadede inme riskini artırabilecek faktörlerle ilişkili olabileceğini göstermektedir.
Gece Geç Saatlerde Şeker Tüketimi ve Damar Sağlığı
Enerji içecekleri, gazlı içecekler, şekerli çay veya meyve suyu gibi şekerli içecekleri gece tüketmek, vücudun yüksek miktarda glikozla başa çıkmasını gerektirir.
Bu durum, vücudun uykuya hazırlanmaya başladığı ve metabolik aktivitenin değiştiği bir dönemde gerçekleşir.
Gün içerisinde fiziksel aktivite, vücudun glikozu enerji olarak kullanmasına yardımcı olur. Ancak gece saatlerinde fiziksel aktivite genellikle daha sınırlıdır.
Tekrarlanan kan şekeri yükselmeleri zaman içinde metabolik dengenin bozulması ve insülin direnci gibi durumlarla ilişkili olabilir. Bu süreçler, damarların iç yüzeyini kaplayan endotel tabakasını da olumsuz etkileyebilir.
Damar duvarında uzun süreli inflamasyon ve hasar oluşması, aterosklerotik plakların gelişmesine katkıda bulunabilir. Bazı durumlarda bu plakların parçalanması ve pıhtı oluşması, beyne giden kan akışını engelleyerek iskemik inmeye yol açabilir.
Harvard T.H. Chan School of Public Health tarafından yürütülen uzun süreli beslenme araştırmalarında, düzenli olarak şekerli içecek tüketiminin kalp-damar hastalıklarıyla daha yüksek riskle ilişkili olduğu bildirilmiştir.
Önemli olan nokta, düzenli egzersizin sağlıklı beslenmenin ve düşük şeker tüketiminin yerini tamamen tutmamasıdır.
American Heart Association da yüksek miktarda ilave şeker tüketiminin kalp-damar sağlığı açısından olumsuz sonuçlarla ilişkili olabileceğine dikkat çekmektedir. Fazla şeker tüketimi kilo artışı ve metabolik sorunlar üzerinden damar sağlığını dolaylı olarak etkileyebilir.
Bu nedenle özellikle gece geç saatlerde yüksek miktarda şeker içeren içecekleri alışkanlık haline getirmemek, genel kalp-damar sağlığı açısından daha dengeli bir yaklaşım olabilir.
Unsplash
Uyku Bozuklukları ve Gece Kan Basıncının Yeterince Düşmemesi
Gece alışkanlıklarıyla bağlantılı bir diğer önemli kalp-damar risk faktörü uyku kalitesidir.
Yatmadan önce kafeinli içecekler, enerji içecekleri veya alkol tüketmek uyku döngüsünü ve derin uyku süresini etkileyebilir. Bu durum bazı kişilerde kalp-damar sistemi üzerindeki yükü artırabilir.
Birçok kişi yatmadan önce bir veya iki kadeh alkolü rahatlamak ve daha kolay uykuya dalmak için tercih edebilir.
Ancak alkolün uyku kalitesi üzerindeki olası olumsuz etkileri her zaman fark edilmeyebilir.
Alkol, uyku mimarisini ve özellikle REM uykusu ile derin uyku dönemlerini etkileyebilir. Benzer şekilde kafein ve enerji içecekleri de özellikle hassas kişilerde uykuya dalmayı zorlaştırabilir veya uykuyu bölebilir.
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) verilerine göre kaliteli ve yeterli uyku, vücudun normal fizyolojik süreçleri açısından önemlidir.
Uyku sırasında kan basıncı birçok kişide doğal olarak düşer. Bu gece düşüşü, kalbin ve damarların gün boyunca süren çalışmanın ardından dinlenmesine yardımcı olur.
Uyku; kafein, alkol, yüksek şeker tüketimi veya solunumla ilgili sorunlar nedeniyle sık sık bölündüğünde, vücudun stres yanıtı daha uzun süre aktif kalabilir.
Bunun sonucunda bazı kişilerde kan basıncı gece boyunca olması gerekenden daha yüksek seyredebilir.
Uzun vadede kontrolsüz yüksek tansiyon, damar sağlığını olumsuz etkileyebilir ve inme için önemli, değiştirilebilir risk faktörlerinden biri olarak kabul edilir.
Ayrıca Neurology dergisinde yayımlanan epidemiyolojik araştırmalarda; gece sık uyanma, kronik uykusuzluk ve huzursuz uyku gibi birden fazla uyku sorunu yaşayan kişilerde inme riskinin daha yüksek olabileceği bildirilmiştir.
Bununla birlikte, uyku kalitesinin kötü olması; sigara kullanımı, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diğer bilinen risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Uyku sorunlarının tek başına belirli bir kişide inmeye neden olacağını söylemek doğru değildir.
Unsplash
İnmenin Uyarı İşaretleri: B.E. F.A.S.T.
Siz veya çevrenizdeki biri aşağıdaki belirtilerden biriyle uyanırsa, derhal acil tıbbi yardım alınmalıdır. Belirtilerin geçmesini beklemeyin ve tekrar uyumaya çalışmayın.
B – Balance / Denge
Ani baş dönmesi, denge kaybı, koordinasyon bozukluğu veya yürümekte zorlanma.
E – Eyes / Gözler
Aniden ortaya çıkan çift görme, bulanık görme veya bir ya da iki gözde görme kaybı.
F – Face Drooping / Yüzde Kayma
Yüzün bir tarafında ani düşme veya uyuşma. Gülümsemeye çalışıldığında yüzün iki tarafı simetrik görünmeyebilir.
A – Arm Weakness / Kolda Güçsüzlük
Bir kolda ani güçsüzlük veya uyuşma. Kişi her iki kolunu kaldırdığında kollardan biri aşağı doğru düşebilir.
S – Speech Difficulty / Konuşma Güçlüğü
Konuşmanın aniden peltekleşmesi, anlaşılmaz hâle gelmesi veya konuşmakta belirgin güçlük yaşanması.
Bu belirtilerden biri bile aniden ortaya çıkarsa, zaman kaybetmeden acil sağlık hizmetlerine başvurun. İnmede erken müdahale büyük önem taşır.
Nhận xét
Đăng nhận xét