Katarakt nedeniyle bulanık görerek uyanmak, günlük aktiviteleri olması gerekenden çok daha zor hale getirebilir. Işıklar göz kamaştırıcı gelebilir, renkler soluk görünebilir ve etiket okumak ya da alacakaranlıkta araç kullanmak gibi basit işler bile yorucu hale gelebilir.
En can sıkıcı noktalardan biri, bu değişikliklerin çoğu zaman yavaş ilerlemesidir. Bu nedenle birçok kişi bulanık görmeye alışır ve aslında görme yetisinin ne kadar azaldığını fark etmeyebilir.
İyi haber şu ki, şu anda bu rahatsızlığı azaltmaya yardımcı olabilecek bazı pratik adımlar vardır. Ayrıca önemli bir adım, sorunun gereğinden daha hızlı ilerlemesi riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Kataraklı gözde aslında ne olur?
Katarakt, gözün doğal merceğinde oluşan bulanıklaşma alanıdır. Bu şeffaf yapı, ışığın retinaya odaklanmasına yardımcı olur.
Mercekteki proteinler zamanla değişip kümelendiğinde, ışık mercekten eskisi kadar temiz bir şekilde geçemez ve dağılır.
Işığın dağılması şu sorunlara yol açabilir:
sisli veya bulanık görme;
göz kamaşması;
görüntünün daha soluk veya karanlık görünmesi.
Kataraktın günlük yaşamı bu kadar etkileyebilmesinin nedeni budur.
Göz ağrımıyor olabilir, ancak görme daha az güvenilir hale gelebilir. Yüzler daha soluk veya daha az belirgin görünebilir, araç farları aşırı parlak gelebilir ve okumak eskisinden daha fazla çaba gerektirebilir.
Bilinmesi gereken önemli nokta, kataraktın yalnızca “yaşlanmanın doğal bir parçası” olarak görülmemesi gerektiğidir. Katarakt, göz merceğinde meydana gelen ve dünyanın beyin tarafından ne kadar net algılandığını etkileyen gerçek bir değişikliktir.
Göz sağlığı kuruluşlarının kılavuzlarına göre, oluşmuş kataraktı ortadan kaldırmanın tek yolu cerrahidir.
Ancak bu, ameliyat zamanı gelene kadar bulanık görmeye çaresizce katlanmanız gerektiği anlamına gelmez.
Bulanık görme neden günlük yaşamda göz muayenesinden daha kötü hissedilebilir?
Aydınlık bir klinik odasında yapılan göz testi, kataraktın günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini her zaman tam olarak yansıtmayabilir.
Gerçek hayatta şu durumlarla karşılaşırız:
güneş ışığı;
gece araç kullanmak;
araç camındaki yansımalar;
merdivenler, kaldırımlar veya beyaz ekran üzerindeki gri yazılar gibi düşük kontrastlı ortamlar.
Rahatsızlık çoğu zaman tam da bu koşullarda daha belirgin hale gelir.
Göz kamaşması artabilir.
Kontrast azalabilir.
Renkler sarımsı veya mat görünebilir.
Harfleri hâlâ “okuyabiliyor” olsanız bile görüşünüz artık rahat veya güvenli hissettirmeyebilir.
Bir başka sorun da kataraktın genellikle yavaş ilerlemesidir. Bu nedenle değişiklikleri fark etmek kolay olmayabilir.
Birçok kişi sorunun yalnızca yorgunluktan kaynaklandığını veya daha güçlü bir gözlüğe ihtiyaç duyduğunu düşünerek muayeneyi erteler.
Oysa bulanık görmenin arkasında diyabete bağlı göz hastalıkları veya glokom gibi başka göz sorunları da bulunabilir.
Bu nedenle kapsamlı bir göz muayenesi önemini korur.
Bulanık görmeye şu anda gerçekten ne yardımcı olabilir?
Nelerin yardımcı olabileceğine, nelerin ise yardımcı olamayacağına gerçekçi bir şekilde bakalım.
Kataraktı “eriterek yok ettiği” kanıtlanmış reçetesiz bir göz damlası veya takviye bulunmamaktadır.
AREDS ve AREDS2 gibi büyük araştırmalar da bu formüllerin kataraktı önleyebildiğini veya tedavi edebildiğini göstermemiştir.
Kataraktın erken ve orta aşamalarında şu pratik destekler yardımcı olabilir:
daha iyi aydınlatma;
gözlük reçetesinin yenilenmesi;
göz kamaşmasının azaltılması;
göz merceğinin ek hasarlardan korunması.
Kataraktlı gözün daha fazla dikkat gerektirdiğini gösteren işaretler
Aşağıdaki durumlardan birkaçı size tanıdık geliyorsa, göz bebeğinin genişletildiği kapsamlı bir göz muayenesi için randevu almanız iyi olabilir:
gözlükleri temizledikten sonra düzelmeyen bulanık, sisli veya soluk görme;
ışıkların çevresinde halkalar veya belirgin göz kamaşması;
renklerin soluk, mat veya sarımsı görünmesi;
gözlük numarasının sık değişmesine rağmen görüşün hâlâ doğru gelmemesi;
geceleri veya loş ortamlarda görmekte zorlanma;
okumak veya yakından çalışmak için eskisinden çok daha parlak ışığa ihtiyaç duyma.
Bu belirtiler mutlaka hemen ameliyat olmanız gerektiği anlamına gelmez.
Ancak nedenini tahmin etmeye devam etmek yerine gözlerinizi kontrol ettirmeniz gerektiğini gösterir.
Şu anda ne yardımcı olabilir, hangi durum yalnızca ameliyatla düzeltilebilir?
Aslında ayrım oldukça basittir:
Evde alınabilecek önlemler günlük işlevleri kolaylaştırabilir, ancak göz merceğinin içindeki bulanıklığı ortadan kaldıramaz.
| Amaç | Şu anda yardımcı olabilecekler | Yalnızca ameliyatla yapılabilecekler |
|---|---|---|
| Okuma ve yakın çalışma | Daha iyi aydınlatma, büyüteç, yüksek kontrastlı yazılar | Işığın mercekten yeniden net bir şekilde geçmesini sağlamak |
| Gece göz kamaşması | Yansıma önleyici kaplama, araç camlarını temiz tutmak, güvenli değilse araç kullanmaktan kaçınmak | Merceğin içindeki bulanık kısmı ortadan kaldırmak |
| Renkler ve kontrast | Daha iyi aydınlatma, güncel gözlük reçetesi, temiz lensler | Sararmış veya bulanık merceği değiştirmek |
| Uzun vadeli görme netliği | UV ışınlarından korunmak, sigara içmemek, kan şekerini kontrol altında tutmak | Kataraktı fiziksel olarak çıkarmak |
Temel nokta basittir.
Destekleyici alışkanlıklar yaşamı kolaylaştırabilir, ancak oluşmuş kataraktı eriterek ortadan kaldıramaz.
Katarakt riskini zaman içinde artırabilen faktörler
Katarakt genellikle bir gecede ortaya çıkmaz ve çoğu zaman yalnızca tek bir nedenden kaynaklanmaz.
Risk zaman içinde kademeli olarak artabilir.
Bilinen risk faktörlerinden bazıları şunlardır:
sigara kullanımı;
aşırı ultraviyole ışın maruziyeti;
kontrolsüz diyabet;
aşırı alkol tüketimi;
uzun süreli steroid kullanımı;
göz yaralanmaları;
aile öyküsü.
Bu, katarakt gelişen herkesin yanlış bir şey yaptığı anlamına gelmez.
Göz merceğinin yıllar boyunca çeşitli etkenlere maruz kalmış olabileceği anlamına gelir.
Bu nedenle korunma önemlidir: Önceden oluşmuş hasar geri döndürülemese bile merceği gelecekteki ek hasarlardan korumaya çalışmak faydalıdır.
Bugün başlayabileceğiniz 7 adım
İşte uygulayabileceğiniz pratik adımlar:
Göz bebeğinin genişletildiği kapsamlı bir göz muayenesi planlayın.
Bulanık görmenin temel nedeninin katarakt olup olmadığını ancak kapsamlı bir muayene netleştirebilir.Gözlük veya kontakt lens reçetenizi güncelleyin.
Erken aşamadaki kataraktta yeni bir reçete bazen geçici olarak daha iyi görmeye yardımcı olabilir.Yönlendirilmiş aydınlatma kullanın.
Kitaba veya çalışma masasına yönlendirilen bir lamba, aşırı parlak genel oda ışığından daha kullanışlı olabilir.Dışarıdayken UV ışınlarını engelleyen güneş gözlüğü ve kenarlı bir şapka kullanın.
Güneşten korunma, göz sağlığını korumak için düzenli olarak önerilen önlemlerden biridir.Gözlüklerinizi ve araç camlarını temiz tutun.
Lekeler, çizikler ve kir ışığın dağılmasını artırarak göz kamaşmasını daha rahatsız edici hale getirebilir.Genel sağlığınıza dikkat edin.
Kan şekerini kontrol altında tutmak, alkolü sınırlamak ve sebze ile meyveden zengin dengeli bir beslenme düzeni uzun vadeli göz sağlığını destekleyebilir.Sigarayı bırakın.
Sigara kullanımı katarakt için belgelenmiş risk faktörlerinden biridir ve uzun vadede riski artırabilir.
Bu hafta ilk üç adımla başlayın.
Bu adımlar günlük aktivitelerin bazılarını hemen daha kolay hale getirebilir.
Ardından güneşten korunmayı ve sigarayı bırakmayı uzun vadeli göz bakımının bir parçası olarak değerlendirin.
Göz doktoruyla kendinizi bunalmış hissetmeden nasıl konuşabilirsiniz?
Sadece “Görmem kötüleşti” demek yerine yaşadığınız sorunu mümkün olduğunca somut şekilde anlatmak daha yararlı olabilir.
Örneğin:
“Hava karardıktan sonra merdivenlerin yüksekliğini değerlendirmekte zorlanıyorum.”
“Araç farları gözümde patlayan ışıklar gibi bir kamaşmaya neden oluyor.”
“Gözlük takmama rağmen okumakta zorlanıyorum.”
Bu tür ayrıntılar, doktorun kataraktın günlük yaşamınızı ne ölçüde etkilediğini anlamasına yardımcı olabilir.
Şunları da sorabilirsiniz:
Her iki gözümde katarakt ne kadar ilerlemiş?
Yeni bir gözlük reçetesi hâlâ yardımcı olabilir mi?
Bulanık görmeye katkıda bulunan başka bir göz rahatsızlığı var mı?
Ameliyatı ne zaman konuşmaya başlamamız uygun olur?
Katarakt ameliyatı genellikle bulanık görmenin günlük aktiviteleri önemli ölçüde etkilemeye başladığı durumlarda değerlendirilir. Örneğin:
okumak;
çalışmak;
yüzleri tanımak;
güvenli bir şekilde araç kullanmak.
Katarakt ameliyatı en sık uygulanan tıbbi prosedürlerden biridir ve birçok kişi sonrasında görme kalitesinde iyileşme yaşar.
Zamanınızı boşa harcamamanız gereken şeyler
Kataraktı evde “eriterek yok ettiğini” iddia eden ürünlere uzun süre güvenmeyin.
Bu tür yöntemlerin tıbbi tedavinin yerini tutabileceğini gösteren güçlü bilimsel kanıt bulunmamaktadır.
Ayrıca görmeniz çok kötüleşene kadar göz muayenesini ertelemeyin.
Erken değerlendirme, başka olası göz sorunlarının dışlanmasına yardımcı olabilir ve sonraki adımlarınızı planlamak için size daha fazla zaman kazandırabilir.
Ve kendinizi suçlamayın.
Katarakt, özellikle yaş ilerledikçe oldukça yaygın görülen bir durumdur.
Katarakt tıbbi bir durumdur; kişisel bir başarısızlık değildir.
Önümüzdeki 7 gün için basit bir plan
Net bir başlangıç yapmak istiyorsanız şu adımları uygulayabilirsiniz:
1. Gün: Görmenizin en fazla zorlandığı üç durumu not edin.
2. Gün: Gözlüğünüzün çizilmiş olup olmadığını veya artık gözünüze uygun gelmediğini kontrol edin.
3. Gün: Çok sert veya göz kamaştırıcı oda ışığını, okuma için yönlendirilmiş bir lambayla değiştirin.
4. Gün: UV ışınlarını engelleyen güneş gözlüğü kullanın.
5. Gün: Kapsamlı bir göz muayenesi için randevu alın.
6. Gün: Göz kamaşması veya ışık halkaları gece araç kullanmayı güvensiz hale getiriyorsa gece araç kullanımını azaltın.
7. Gün: Sigara içiyorsanız bugün bırakma yönünde bir adım atın: destek hizmetleriyle iletişime geçin, doktorunuzla konuşun veya bırakma tarihi belirleyin.
Küçük değişiklikler önümüzdeki birkaç haftayı daha kolay hale getirebilir.
Ancak göz muayenesi, sonraki adımlar konusunda en net yönlendirmeyi sağlayan adımdır.
Sonuç
Katarakta bağlı bulanık görme, gözün içindeki doğal mercekte meydana gelen yapısal bir değişiklikle ilişkilidir.
Bu rahatsızlık şu yöntemlerle geçici olarak daha iyi yönetilebilir:
daha iyi aydınlatma;
uygun gözlük;
göz kamaşmasının azaltılması;
UV ışınlarından korunma;
daha sağlıklı yaşam alışkanlıkları.
Ancak katarakt yeterince ilerlediğinde, bulanıklaşmış merceği berrak bir yapay mercekle değiştirmek için ameliyat gerekir.
Özellikle güneşe korunmasız maruz kalmayla birlikte sigarayı bırakmak, göz sağlığı açısından önemli bir adımdır.
Gözlerinizi ne kadar erken korumaya başlarsanız, görme işlevini daha uzun süre korumaya yardımcı olma şansınız da o kadar artabilir.
Sık Sorulan Sorular
Katarakta bağlı bulanık görme ameliyatsız geçebilir mi?
Erken dönemde belirtiler; yeni gözlük, daha iyi aydınlatma, büyüteç ve göz kamaşmasının azaltılmasıyla bir süre daha yönetilebilir.
Ancak oluşmuş katarakt kendiliğinden ortadan kalkmaz.
Bulanıklaşmış merceği çıkaran tedavi katarakt ameliyatıdır.
Göz vitaminleri kataraktı geri çevirebilir mi?
Göz vitaminlerinin kataraktı geri çevirebildiğini gösteren güçlü kanıt bulunmamaktadır.
Sağlıklı ve dengeli bir beslenme genel göz sağlığını destekleyebilir, ancak görme kaybı günlük yaşamı etkilemeye başladığında takviyeler göz muayenesinin veya gerekli görülürse ameliyatın yerini tutmaz.
Gece araç kullanmayı ne zaman bırakmalıyım?
Göz kamaşması, ışık halkaları veya düşük kontrast; mesafeyi, hızı ya da yol sınırlarını güvenli bir şekilde değerlendirmenizi zorlaştırıyorsa gece araç kullanmayı bırakmanız uygun olabilir.
Gece araç kullanmak stresli veya güvensiz geliyorsa, mümkün olan en kısa sürede göz doktorunuza bilgi verin.
Uyarı: Bu makale yalnızca genel eğitim amacıyla hazırlanmıştır ve lisanslı bir göz sağlığı uzmanının tanı veya tedavisinin yerini tutmaz. Bulanık görme, giderek kötüleşen belirtiler veya güvenlikle ilgili sorunlar yaşıyorsanız, uygun bir değerlendirme için göz doktoruna veya optometriste başvurun.
Nhận xét
Đăng nhận xét