Hepimiz bu durumu yaşamışızdır: İlk buluşmada sarımsaklı ekmek yemekten kaçınmak ya da doyurucu bir makarna yemeğinin ardından hızla bir naneli şeker çiğnemek.
Sarımsak özellikle güçlü ve kalıcı kokusuyla ünlüdür. Sosyal hayatınızı ya da nefesinizin kokusunu pek umursamaz.
Ancak kokusunu ve vampirleri uzaklaştırdığına dair eski inanışları bir kenara bıraktığımızda, sarımsak beslenmeye eklenebilecek değerli besinlerden biri olarak öne çıkar.
Burada önemli bir nokta var: Sarımsağın sağlık açısından olası faydalarından daha fazla yararlanmak istiyorsanız, çiğ tüketmek tercih edilebilir.
Açık konuşalım: Fırında yumuşayana, tatlı ve kremsi bir kıvama gelene kadar pişirilmiş sarımsağın lezzetine diyecek yoktur. Ancak pişirme işlemi sarımsağın kimyasal yapısını gerçekten değiştirebilir. Bazı aktif bileşenleri açısından sarımsağın ısıtılması, bu bileşiklerin miktarını önemli ölçüde azaltabilir.
Çiğ sarımsağın neden bu kadar güçlü kabul edildiğini anlamak için alisin adı verilen kükürtlü bir bileşiğe bakmak gerekir.
İlginç bir bilgi: Alisin, bütün hâlindeki sarımsak dişinde doğrudan bulunmaz. Bitkinin doğal savunma mekanizmasının bir parçası olarak oluşur.
Çiğ sarımsağı ezdiğinizde, doğradığınızda veya çiğnediğinizde hücreler zarar görür ve iki farklı bileşik birbiriyle temas ederek alisinin oluşmasını sağlar.
Bu süreç, çiğ sarımsak yerken hissedilen yakıcı tada ve kendine özgü kokusuna da katkıda bulunur.
Alisin ısıya karşı oldukça hassastır. Bu nedenle pişirme, fırınlama veya bazı hazırlama yöntemleri bu bileşiğin önemli ölçüde parçalanmasına yol açabilir. Sarımsak sıcak tavada yumuşadığında, alisinin önemli bir kısmı zaten kaybolmuş olabilir.
Bu nedenle sarımsağı çiğ tüketmek, bu aktif bileşiğin daha fazlasını korumaya yardımcı olabilir.
Çiğ sarımsak vücutta gerçekten ne yapabilir?
Kardiyovasküler sağlıkla ilgili araştırmalara bakıldığında, sarımsak düzenli olarak ilgi gören bir besin olarak karşımıza çıkar.
Tek bir mekanizma üzerinden hareket etmez; kalp ve damar sağlığını çeşitli şekillerde destekleyebilir.
1. Kalp sağlığını destekleyebilir
Kan basıncının korunmasına yardımcı olabilir: National Institutes of Health tarafından belgelenen bazı klinik çalışmalarda, üç ay boyunca olgunlaştırılmış sarımsak preparatları kullanan hipertansiyonlu katılımcılarda kan basıncında anlamlı düşüşler gözlemlenmiştir.
Syracuse Üniversitesi Falk College'da beslenme profesörü olan Dr. Sudha Raj'a göre sarımsak, vücutta nitrik oksit üretimini destekleyebilir.
Bu doğal bileşik damarların gevşemesine yardımcı olarak kanın daha rahat dolaşmasını sağlayabilir.
Ayrıca sarımsak, anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) aktivitesini azaltabilir. Bu mekanizma, yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçların da hedef aldığı mekanizmalardan biridir.
Damar sağlığının korunmasına katkıda bulunabilir: Halk sağlığı uzmanı ve beslenme uzmanı Dr. Wendy Bazilian, sarımsak, soğan, pırasa ve arpacık soğanını içeren allium ailesindeki bazı bileşiklerin kan pulcuklarının daha az birbirine yapışmasına yardımcı olabileceğini belirtmektedir.
Trombositlerin birbirine daha az yapışması, kan pıhtılarının oluşma riskinin azalmasına katkıda bulunabilir.
Trombosit agregasyonu üzerindeki bu etki, kalp-damar sağlığı açısından ilgi çekici olabilir ve damarların içinde plak birikmesiyle karakterize aterosklerozla ilişkili bazı süreçlerin önlenmesine katkı sağlayabilir.
Kolesterolü destekleyebilir: Bazı klinik çalışmalar, sarımsak tüketiminin bazı durumlarda LDL kolesterol düzeylerinin, yani genellikle “kötü kolesterol” olarak adlandırılan değerin yaklaşık %10–15 oranında azalmasına katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir.
Elbette tek başına sarımsak tüketmek mucize yaratmaz.
Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve stresin iyi yönetilmesiyle birlikte tüketildiğinde, sağlıklı bir kardiyovasküler sistemin korunmasına katkıda bulunabilir.
2. Bağışıklık sistemini destekleyebilir
Sarımsak, etkilerinin altında yatan mekanizmalar tam olarak anlaşılmadan binlerce yıl önce bile geleneksel amaçlarla kullanılmıştır.
Özellikle C vitamini, B6 vitamini, manganez ve çeşitli antioksidanlar içerir.
Antioksidanlar önemlidir çünkü vücudun oksidatif stres karşısındaki savunmasına katkıda bulunurlar. Oksidatif stres, kardiyovasküler hastalıklar ve Alzheimer hastalığı ile diğer bazı demans türleri gibi çeşitli kronik hastalıklarla ilişkilendirilmektedir.
Soğuk algınlığı konusunda da bazı ilginç veriler bulunmaktadır.
Çiğ sarımsak, başlamış olan bir soğuk algınlığını mutlaka daha hızlı ortadan kaldırmaz. Ancak bazı araştırmalar, düzenli tüketimin soğuk algınlığı geliştirme riskini azaltmaya katkıda bulunabileceğini düşündürmektedir.
3. Uzun vadede hücresel korunmaya katkıda bulunabilir
Allium ailesindeki sebzelerin olası faydaları kış aylarındaki soğuk algınlıklarının ötesine geçmektedir.
National Cancer Institute tarafından yürütülen bazı geniş kapsamlı beslenme araştırmalarında, kadınlarda allium ailesindeki sebzelerin yüksek miktarda tüketilmesinin daha düşük osteoartrit görülme sıklığıyla ilişkili olduğu gözlemlenmiştir.
Bunun yanı sıra sarımsağın olası kanser karşıtı etkileriyle ilgili araştırmalar da devam etmektedir.
Bu araştırmalar özellikle prostat kanseri, akciğer kanseri, bazı beyin tümörleri ve alkole bağlı bazı karaciğer hastalıklarında sarımsağın olası rolünü incelemektedir.
Sınırlar: Yan etkiler ve dikkat edilmesi gerekenler
Taze sarımsağın etkileri güçlü olabileceğinden, ölçülü tüketilmesi önemlidir.
Her gün sarımsak tüketirken bazı noktaların dikkate alınması gerekir.
Mide rahatsızlığı ve asit reflüsü: Daha önce belirtildiği gibi çiğ sarımsak, hassas mideye sahip kişilerde güçlü bir yanma hissine neden olabilir.
Mide yanması, gastroözofageal reflü veya mide asiditesi yaşayan kişilerde çiğ sarımsak belirtileri artırabilir ve mide ya da göğüste yanma hissine yol açabilir.
Akılda tutulabilecek bir yöntem: Çiğ sarımsak midenizde rahatsızlık oluşturuyorsa başka bir yöntem deneyebilirsiniz.
Sarımsağı ezin veya doğrayın ve pişirmeden önce yaklaşık 10 dakika bekletin.
Bu kısa bekleme süresi, ısıyla karşılaşmadan önce alisinin oluşumundan sorumlu kimyasal reaksiyonların gerçekleşmesine olanak sağlayabilir.
Kanama riskinde artış: Sarımsağın kan pulcuklarının birbirine yapışmasını azaltabileceğini unutmayın.
Mayo Clinic'in güvenlik önerilerine göre bu etki bazı kişilerde kanama riskini artırabilir.
Varfarin veya aspirin gibi kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsanız ya da yakın zamanda cerrahi bir işlem geçirecekseniz, yüksek miktarda çiğ sarımsak veya yüksek dozlu sarımsak takviyeleri tüketmeden önce doktorunuza danışmanız önemlidir.
Evet, fazla sarımsak tüketmek mümkündür: University of Rochester Medical Center tarafından belirtilen bazı toksikolojik verilere göre çok yüksek miktarlarda sarımsak tüketimi vücut açısından sorun oluşturabilir.
Belirtilen rakamlara göre yaklaşık 68 kg ağırlığındaki bir kişinin günde 17 gramdan fazla çiğ sarımsak tüketmemesi gerektiği ifade edilmektedir.
Yaklaşık 113 kg ağırlığındaki bir kişi için ise belirtilen sınır yaklaşık 28,4 gramdır.
Gerçekte ne kadar sarımsak tüketilmeli?
Hayır, sarımsak dişlerini kapsül gibi bütün hâlde yutmanıza veya bir avuç çiğ sarımsak yemenize gerek yoktur.
Bazı klinik çalışmalarda günde 1–2 diş çiğ sarımsak tüketimi çeşitli etkiler açısından incelenmiştir.
Sarımsağın tadından gerçekten hoşlanmıyorsanız ve takviye kullanmayı tercih ediyorsanız, bazı çalışmalarda özellikle 3.600 mg'a kadar dozlarda olgunlaştırılmış sarımsak özütü kullanılmıştır.
Çiğ sarımsak dişini doğrudan ısırmak size dayanılmaz geliyorsa endişelenmeyin.
Aktif bileşiklerinin önemli bir kısmını koruyarak sarımsağı günlük tariflere kolayca dahil edebilirsiniz.
Çıtır bir dilim kızarmış ekmek hazırlayın. Bir diş çiğ sarımsağı ikiye bölün ve hâlâ sıcak olan ekmeğin üzerine doğrudan sürün. Sarımsağın suyu ve yağları ekmeğin üzerine geçer; böylece dişi doğrudan çiğnemeden aromasından yararlanabilirsiniz.
Çiğ sarımsağı çok ince doğrayın veya küçük bir miktarını rendeleyin. Ardından zeytinyağı, limon suyu, hardal ve biraz bal ile hazırlanan ev yapımı bir salata sosuna ekleyin. Zeytinyağındaki yağ, sarımsağın keskin hissini biraz yumuşatmaya yardımcı olabilir.
Taze guacamole, ev yapımı humus veya soğuk yoğurt ve salatalıkla hazırlanan Yunan usulü tzatzikiye biraz çiğ sarımsak rendeleyin.
Başka insanların yanında bulunacağınız zamanlarda çiğ sarımsak tüketmek biraz planlama gerektirse de, bu besini dengeli beslenmenize eklemek kalp ve bağışıklık sistemi açısından ilgi çekici bir seçenek olabilir.
Nhận xét
Đăng nhận xét